الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

311

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

كه در آيه : ( تَرْمِي بِشَرَرٍ كَالْقَصْرِ « 1 » - 32 / مرسلات ) به كار رفته است . شرب : الشُّرْب : نوشيدن هر مايعى است ، خواه آب يا غير از آن . خداى تعالى در صفت اهل بهشت گويد : ( وَ سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً - 21 / انسان ) . و در صفت دوزخيان گويد : ( لَهُمْ شَرابٌ مِنْ حَمِيمٍ - 70 / انعام ) جمعش - أَشْرِبَة - است . شَرِبْتُهُ شَرْباً و شُرْباً : آن را نوشيدم . و گفت : ( فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّي . . . فَشَرِبُوا مِنْهُ « 2 » - 249 / بقره ) : و گفت ( فَشارِبُونَ شُرْبَ الْهِيمِ - 55 / واقعه ) . يعنى : ( و همچون شتران عطشان مىنوشند ) الشِّرْب : بهره و نصيبى از آب ( جرعه‌اى ) . و آيه : ( هذِهِ ناقَةٌ لَها شِرْبٌ وَ لَكُمْ شِرْبُ يَوْمٍ مَعْلُومٍ - 155 / شعراء ) ( اشاره به ناقه صالح است كه مىگويد او سهمى از آب دارد و شما هم روز معيّنى ، سهمى و بهره‌اى ، آيه بعدى هم در همين مورد است مىگويد ) ( كُلُّ شِرْبٍ مُحْتَضَرٌ - 28 / قمر ) .

--> ( 1 ) يعنى دوزخ در آن روز چون كوشك‌هاى بلند مىكشد ، و شعله مىافكند ، كه در اين آيه شعله و لهيب بلند آتش دوزخ را به بلندى كوشك‌ها و قصرهاى دنيايى تشبيه نموده تا نوعى رابطه ميان مستكبرين دنيايى با كوشك‌هاى مرتفعشان و فرجام كارشان همسان باشد ، در دنيا قصرهاى مرتفع و سايبانها مىساختند ، و طبيعى است كه در لذّت‌ها ، و نعمت‌ها و آنچنان سرمستى و سر خوشىها نمىتوانستند از حال بىنوايان و ستمكشان آگاه باشند ، در آيات بعد اين سوره اشاره به جدا شدن پاكان و پليدان در قيامت است ، مىگويد : پس پرهيزكاران در سايهء حقيقى قرار مىگيرند نه سايه‌اى كه نمودار شعله‌هاى سوزنده آتش است بلكه در سايه‌اى آرامش دهنده و در چشمه‌سارهايى كه امواج و نسيم آنها مسرّت بخش است و بعد مىگويد : گواراتان باد ، اين پاداش نكوكارى و پرهيزكارى شماست . ( 2 ) اشاره به سخن طالوت است كه سربازان خود را بفرمان خداى در مورد نوشيدن زياد و بى موقع آب از نهر آزمايش مىكند كه جز عدّهء كمى بقيّه بيش از حدّ معمول و مقرّر آب مىخورند .